พังพอก สัตว์ที่ถูกคุกคามมากที่สุดในโลก: สถานการณ์ในประเทศไทย

พังพอกคือใคร?

พังพอก (Pangolin) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ไม่มีใครเหมือนใครในโลก ด้วยลำตัวที่ปกคลุมด้วย เกล็ดแข็งไคราติน ซึ่งทำจากสารเดียวกับเล็บมนุษย์ พังพอกเป็นสัตว์ที่ ถูกล่ามากที่สุดในโลก โดยเฉพาะเพื่อเอาเกล็ดและเนื้อไปค้าขายผิดกฎหมาย

ทั่วโลกมีพังพอกทั้งหมด 8 ชนิด แบ่งเป็น 4 ชนิดในเอเชียและ 4 ชนิดในแอฟริกา ในประเทศไทยพบ พังพอกชนิดพันธุ์ย่อย หรือที่เรียกว่า Sunda pangolin (Manis javanica) ซึ่งถูกจัดอยู่ในสถานะ ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered) โดย IUCN

ทำไมพังพอกถึงถูกคุกคามหนักที่สุด?

การค้าผิดกฎหมายระดับโลก

พังพอกถูกจัดว่าเป็นสัตว์ที่ถูกค้ามากที่สุดในโลก ความต้องการเกล็ดพังพอกใน ตลาดจีนและเวียดนาม ทำให้มีการลักลอบค้าหลายแสนตัวทุกปี เกล็ดพังพอกถูกนำไปใช้ใน ยาสมุนไพรโบราณ แม้ว่างานวิจัยทางวิทยาศาสตร์จะไม่พบหลักฐานทางการแพทย์รองรับ

ภัยคุกคามในประเทศไทย

ประเทศไทยตั้งอยู่บนเส้นทางค้าสัตว์ระหว่างประเทศ ทำให้เป็น ประเทศต้นทางและทางผ่าน ของการค้าพังพอกผิดกฎหมาย พังพอกในป่าตะวันออกของไทยและป่าตะวันตกถูกล่าจนเหลือน้อยมาก การสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยจากการทำไร่เลื่อนลอยและการตัดไม้ทำลายป่า ยิ่งซ้ำเติมสถานการณ์

พฤติกรรมน่าสนใจของพังพอก

พังพอกเป็นสัตว์ หากินเวลากลางคืน (nocturnal) กินมดและปลวกเป็นอาหารหลัก ด้วยลิ้นที่ยาวพิเศษสามารถยืดออกได้ถึง 40 เซนติเมตร พังพอกใช้ลิ้นจิ้มมดออกจากรัง พังพอกสามารถม้วนตัวเป็นลูกบอลแข็งเมื่อถูกอันตราย โดยเกล็ดแข็งจะคอยปกป้องอวัยวะภายใน

แม้จะดูน่าสงสาร พังพอกเป็นสัตว์ที่ ขยันหากินมาก กินอาหารวันละประมาณ 70-90 กรัมของมดและแมลง ช่วยรักษาสมดุลของระบบนิเวศในป่า

ความพยายามในการอนุรักษ์

กฎหมายคุ้มครอง

พังพอกทุกชนิดได้รับการคุ้มครองภายใต้ อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES) ห้ามการค้าระหว่างประเทศทุกรูปแบบ และในประเทศไทยพังพอกถูกจัดเป็น สัตว์ป่าสงวน ตามพระราชกำหนดสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2564

ศูนย์กู้ชีพพังพอก

องค์กรอนุรักษ์หลายแห่งในประเทศไทย เช่น มูลนิธิสืบนาคะเสถียร และสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าของกรมอุทยานแห่งชาติ มีโครงการกู้ชีพพังพอกที่ถูกยึดมาจากการค้าผิดกฎหมาย โดยเมื่อพังพอกฟื้นตัวจะถูกปล่อยกลับคืนสู่ป่า

การตรวจสอบของประชาชน

ประชาชนสามารถช่วยได้โดย ไม่ซื้อผลิตภัณฑ์พังพอก ไม่ว่าจะเป็นเกล็ดหรือเนื้อ แจ้งเบาะแสการค้าสัตว์ผิดกฎหมายไปยัง สายด่วนกรมอุทยาน 1362 หรือเว็บไซต์ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

บทสรุป

พังพอกเป็นสัตว์ที่น่าสงสารและน่าอัศจรรย์ในเวลาเดียวกัน การอนุรักษ์พังพอกไม่ใช่หน้าที่ของรัฐเพียงอย่างเดียว แต่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้ด้วยการไม่สนับสนุนธุรกิจค้าสัตว์ผิดกฎหมาย การกระจายข้อมูลความรู้เกี่ยวกับพังพอกให้คนรอบข้าง ล้วนช่วยรักษาสิ่งมีชีวิตที่ยิ่งใหญ่นี้ให้คงอยู่คู่ป่าไทยต่อไป

ถ้าต้องการเรียนรู้เรื่องสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์เพิ่มเติม ลองอ่านบทความเกี่ยวกับ สัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ในเอเชีย 2026 และ สัตว์ป่าที่น่าสนใจที่สุด 5 ชนิด ได้เลย

คำค้นที่เกี่ยวข้อง

พังพอก, สัตว์ใกล้สูญพันธุ์, การคุ้มครองสัตว์ป่า, สัตว์ป่าไทย, การค้าผิดกฎหมาย, pangolin, สัตว์เอเชีย, สัตว์น่าสนใจ, อนุรักษ์สัตว์ป่า, ป่าไทย